Κύστη Ωοθηκών

Οι περισσότερες κύστεις ωοθηκών δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια του ετήσιου γυναικολογικού υπερήχου. Ωστόσο, όταν μια κύστη είναι μεγάλη, υποστεί ρήξη ή επηρεάσει την παροχή αίματος στην ωοθήκη, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα.

Συνήθη Συμπτώματα

Αίσθημα πίεσης ή βάρους στην κοιλιά, αμβλύς πόνος στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή στη μέση, φούσκωμα, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, διαταραχές της εμμήνου ρύσεως, συχνοουρία καθώς και δυσκοιλιότητα.

Τι γίνεται αν σπάσει η κύστη στην ωοθήκη;

Η ρήξη κύστης απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Όταν μια κύστη σπάσει, το υγρό που περιείχε χύνεται στην κοιλιακή χώρα προκαλώντας ξαφνικό και έντονο πόνο. Εάν υπάρχει αιμοφόρο αγγείο στην κύστη, μπορεί να προκληθεί αιμορραγία που απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Η ρήξη παρατηρείται συχνότερα σε κύστεις άνω των 5 εκατοστών, ενώ η έντονη άσκηση και η έντονη σεξουαλική επαφή θεωρείται ότι αυξάνουν τον κίνδυνο.

Σημαντικό: Οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα επιμένει για περισσότερες από λίγες μέρες δεν πρέπει να αγνοείται. Η έγκαιρη εκτίμηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο είναι πάντα προτιμότερη από την αναμονή.

Η κύστη ωοθηκών εντοπίζεται συνήθως κατά τη διάρκεια του γυναικολογικού υπερήχου, συχνά, χωρίς η γυναίκα να έχει παρατηρήσει κανένα σύμπτωμα. Ο γυναικολόγος αξιολογεί το μέγεθος, τη μορφολογία και τα χαρακτηριστικά της κύστης για να εκτιμήσει τον τύπο και τον βαθμό κινδύνου που ενέχει.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία κακοήθειας, συστήνονται επιπλέον εξετάσεις. Ο αιματολογικός έλεγχος για τον δείκτη CA-125 μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο διαγνωστικό εργαλείο, με την επισήμανση ότι δεν είναι εξειδικευμένος δείκτης για τον καρκίνο των ωοθηκών. Για τον λόγο αυτό η ερμηνεία του αποτελέσματος γίνεται πάντα στο σωστό κλινικό πλαίσιο. Σε περιπτώσεις που απαιτείται λεπτομερέστερη απεικόνιση, ο γυναικολόγος μπορεί να συστήσει μαγνητική τομογραφία.

Η αντιμετώπιση της κύστης ωοθηκών είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από τον τύπο, το μέγεθος, τα συμπτώματα και την ηλικία της γυναίκας. Υπάρχουν τρεις βασικές επιλογές:

Παρακολούθηση

Στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργικών κύστεων ο γυναικολόγος συστήνει απλή παρακολούθηση με επαναληπτικούς υπερήχους. Οι κύστεις αυτές υποχωρούν αυθόρμητα μέσα σε 1 έως 3 μήνες χωρίς να απαιτείται καμία παρέμβαση.

Φαρμακευτική Αγωγή

Σε γυναίκες με υποτροπιάζουσες λειτουργικές κύστεις ο γυναικολόγος μπορεί να συστήσει ορμονική αγωγή με στόχο την αναστολή ανάπτυξης νέων κύστεων και την ορμονική σταθεροποίηση.

Χειρουργική Αφαίρεση

Όταν η κύστη είναι μεγάλη, προκαλεί συμπτώματα, δεν υποχωρεί με την παρακολούθηση ή παρουσιάζει ύποπτα χαρακτηριστικά, συστήνεται χειρουργική αφαίρεση.

Η λαπαροσκοπική κυστεκτομή είναι η μέθοδος εκλογής – ελάχιστα επεμβατική επέμβαση που επιτρέπει την αφαίρεση της κύστης με πλήρη διατήρηση του υγιούς ωοθηκικού ιστού. Η ασθενής εξέρχεται συνήθως από το νοσοκομείο μέσα σε 24 ώρες και επιστρέφει στις καθημερινές της δραστηριότητες σε 1 έως 2 εβδομάδες.

Σε περίπτωση υποψίας κακοήθειας κατά τη διάρκεια της επέμβασης, λαμβάνεται ταχεία βιοψία ώστε να ληφθούν άμεσα τα κατάλληλα μέτρα με βάση τη διάγνωση.

Η επίδραση της κύστης ωοθηκών στη γονιμότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο και το μέγεθός της. Δεν αντιμετωπίζουν όλες οι γυναίκες με κύστη ωοθηκών δυσκολία σύλληψης — στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργικών κύστεων η γονιμότητα δεν επηρεάζεται.

Πότε η κύστη επηρεάζει τη γονιμότητα

Οι κύστεις ενδομητρίωσης (ενδομητριώματα) είναι αυτές που συνδέονται πιο άμεσα με μειωμένη γονιμότητα, καθώς μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα των ωαρίων και το ωοθηκικό απόθεμα. Μεγάλες κύστεις οποιουδήποτε τύπου μπορεί επίσης να παρεμποδίσουν τη φυσιολογική λειτουργία της ωοθήκης ή να δυσκολέψουν την ωορρηξία.

Κύστη ωοθηκών πριν από εξωσωματική γονιμοποίηση

Η παρουσία κύστης ωοθηκών πριν από ένα πρωτόκολλο εξωσωματικής γονιμοποίησης αξιολογείται προσεκτικά από τον γυναικολόγο. Ανάλογα με τον τύπο και το μέγεθός της, μπορεί να επηρεάσει την ανταπόκριση των ωοθηκών στη διέγερση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ο γυναικολόγος θα συστήσει την αφαίρεσή της πριν από την έναρξη του πρωτοκόλλου, ενώ σε άλλες η εξωσωματική μπορεί να προχωρήσει με κατάλληλη παρακολούθηση.

Η εμφάνιση κύστης ωοθηκών μετά την εμμηνόπαυση απαιτεί προσοχή και εξειδικευμένη αξιολόγηση. Καθώς μετά την εμμηνόπαυση οι ωοθήκες δεν παράγουν πλέον ωάρια και ο εμμηνορρυσιακός κύκλος έχει σταματήσει, η εμφάνιση κύστης δεν μπορεί να αποδοθεί σε φυσιολογικές ορμονικές διακυμάνσεις όπως συμβαίνει στην αναπαραγωγική ηλικία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κύστη μετά την εμμηνόπαυση είναι επικίνδυνη. Η συντριπτική πλειονότητα παραμένει καλοήθης, ωστόσο ο κίνδυνος κακοήθειας είναι σχετικά υψηλότερος σε σύγκριση με τις νεότερες γυναίκες. Για τον λόγο αυτό κάθε κύστη που εντοπίζεται μετά την εμμηνόπαυση χρειάζεται προσεκτική διαγνωστική αξιολόγηση που περιλαμβάνει γυναικολογικό υπέρηχο, έλεγχο του δείκτη CA-125 και εφόσον κρίνεται απαραίτητο μαγνητική τομογραφία.

Η απόφαση για παρακολούθηση ή χειρουργική αφαίρεση λαμβάνεται με βάση το σύνολο των διαγνωστικών ευρημάτων και πάντα σε συνεννόηση με την ασθενή.